Weverij “De Eendracht” Haaksbergen

Een productie-coöperatie als sociaal experiment rond 1900

J.B.M. Heerink

Uitg. Historische Kring Haaksbergen, hardcover, geillustreerd.

In het laatste kwart van de negentiende eeuw vonden in Haaksbergen ingrijpende veranderingen plaats. De textielindustrie was er tot ontplooiing gekomen. De fabrikanten lieten zich gelden, maar ook de arbeiders werden zelfbewuster.

De katholieken begonnen, na her herstel van de bisschoppelijke hierarchie in 1853, ook hier, vooral onder leiding van pastoor Engbers, geleidelijk uit hun schulp te kruipen. De verhouding tussen protestant en katholiek verscherpte zich.

De boerenhuizen in het dorp verdwenen langzamerhand. Ze werden vervangen door burgerhuizen en winkels en door opvallende, prestigieuze villa's van fabrikanten.

Tijdens die ontwikkeling ontstond eind 1894 een conflict tussen de directie van de grootste werkgever van Haaksbergen, de firma D. Jordaan & Zonen, en met name de pas georganiseerde
r.-k. textielarbeiders. Een conflict, dat leidde tot her ontslag van 39 arbeiders.

Op hun verzoek nam de Enschedese kapelaan Dr. Alphons Ariens het initiatief tot de oprichting van een weverij op coöperatieve basis, die de naam "De Eendracht" kreeg.

Het bestuur van de Historische Kring Haaksbergen vond het van belang de unieke geschiedenis van dit, ook sociale, experiment geheel in kaart te brengen en vast te leggen. Immers tot nu toe verschenen er slechts incidenteel onvolledige publicaties over dit onderwerp.