Verdwenen plekjes in Almelo, het stadsbeeld in de jaren 1945 - 1979

Jan Tuttel

Uitg. Technipress Groningen, softcover, geïllustreerd

INLEIDING:

'Almelo is eene nette plaats,' zo luidde een zinsnede uit het leesboek voor dag- en avondschool van de hand van W.G.A.J. Röring ('hoofd eener school te Tubbergen'), dat in 1890 bij Hilarius Wzn. te Almelo verscheen. Het leerboekje droeg de titel 'Beschrijving van Overijssel en Wandelingen door die provincie' en is in het begin van deze eeuw ook in Almelo bij het onderwijs gebruikt.

Behalve deze vleiende constatering volgt er nog een beschrijving van het een en ander, maar het blijft 'eene nette plaats'. Röring consta­teert een vooruitgang, vooral dank zij 'de vlucht, die de fabrieks­nijverheid hier genomen heeft'.

De stad heeft eeuwenlang haar karakter en zelfstandigheid kunnen bewaren. Van oudsher nam de plaats, temidden van de vele andere Twentse steden en nederzettingen, een eigen positie in, die zelfs onder de Franse overheersing standhield.

In grote trekken is de stad Almelo dezelfde gebleven tot vlak na de Tweede Wereldoorlog: een Twents stadje, dat knus bij een kasteel lag en dank zij de handel en de textielnijverheid tot bloei kwam. Tot ook hier de klappen gingen vallen ...

Een forse duikeling van de afzetmogelijkheden voor de textielindus­trie in de jaren vijftig was de eerste dreun. Fabrieken sloten of moe­sten reorganiseren en inkrimpen.

Hier begint het verhaal van de Verdwenen Plekjes, want de eerste sloopwerkzaamheden van enig formaat kwamen na verloop van tijd opdagen. Almelo veranderde, en dat in steeds sterkere mate. Nieuwe woonwijken verrezen op de open vlakten rond de stad, al bleven fabriekspijpen eerst nog het stadsbeeld domineren.

In de binnenstad maakten oude gebouwen plaats voor moderne hoogbouw. Beton, staal en glas vervingen krotten, maar ook gave oude delen van de stad. Ook werden lang gebruikte verkeersroutes, gebaseerd op een eeuwenoud patroon, omgegooid. Smalle straten werden brede autowegen en een eeuwenoude doorgaande route in het centrum werd voetgangersgebied.

De stad Almelo kreeg een nieuw gezicht en veel bekende plekjes verdwenen voorgoed. Het hart van de stad werd ingrijpend gewij­zigd. Of alles een verbetering of slechts een verandering is, laten we nu in het midden.