That thusendigste jar. Oudsaksische kroniek met Inleiding, Aantekeningen en Bibliographie bezord
door Colmjon Gerben.

Uitg. Mouton & Co, harcover, geplastificeerd, stempel op titelblad

De litterair-historicus Colmjon, die sedert tientallen jaren met de taal en cultuur van Oost-Nederland vertrouwd is, heeft hier uit familiebezit een kroniek het licht doen zien welke, geschreven in een taal die een jongere vorm van het „Oudsaksisch" van de „Heliand" vertoont, in dagboekvorm een suggestief beeld geeft van het leven en denken van een ingezetene van het tegenwoordige Bentheim in het jaar i000 van onze jaartelling.

Doch meer dan een huiselijke kroniek is dit werk; het mag veeleer een beknopte encyclopaedie van de toenmalige wereld heten. Het sténhns toch dat de dagboekschrijver bewoont, verschaft voortdurend onderdak aan doortrekkende reizigers (uit Munster, uit Fulda, uit Keulen, uit Utrecht, etc.) wier mededelingen de auteur Stêninis getrouw optekent. Daarbij reist hij zelf ook, en aldus treft men hier merkwaardige informatie aan zowel over het fokken van varkens als over feestvieren, over de Christelijke leer als over bijgeloof, aangaande vizioenen en hallucinaties als over spiritisme, over de ontdekking van Amerika als over de vrees voor wereld-ondergang, en over honderd andere onderwerpen.

Dit alles geschreven in een taal die dikwijls nuchter volks, dan weer poëtisch aandoet, beurtelings met humor en gevoelig; welke taal zeer goed te volgen is dank zij de notities in de marge van het boek en waardoor er telkens nieuw licht wordt geworpen op allerlei tot dusver onopgeloste of verkeerd verklaarde vraagstukken van taalkundige en folkloristische aard. Gedurende de jaren dat de tekstbezorger zich in deze materie inwerkte, deed hij honderden kleine en enkele belangrijke ontdekkingen, welke laatste in een Woord Vooraf en Inleiding afzonderlijk worden bekendgemaakt en toegelicht: dat de vermaarde oudste „Oudnederlandse" regels „Hebban olla vogala nestas hagunnan" etc. geen Oudnederlands maar Oudsaksisch zijn, en dat het Dijckse handschrift van de „Reynaert" teruggaat op een Oudsaksische tekst.

Een publicatie, die niet alleen allen die studie hebben gemaakt van Middelnederlands, Oudhoogduits of Angelsaksisch levendig zal interesseren, maar ook de velen die zich voelen aangetrokken tot de cultuur van het Oosten van ons land.