Het geheim van Twente

Frans van Waarden

Fabrikantenverenigingen in de oudste grootindustrie van Nederland 1800-1940.
Uitg. Acco, softcover.

Juist de Twentse textielbaronnen, de eerste echte 'industriëlen' in Nederland, toonden een sterk individualisme en grote afkeer van enige beperking in de eigen ondernemersvrijheid. Toch verenigden zij zich al in 1888: arbeiders die aan een werkstaking meededen werden door de 'Fabrikantenvereniging ter bestrijding van werkstakingen' van werk uitgesloten in nagenoeg de gehele bedrijfstak.
Ook in de twintigste eeuw toonden de textielfabrikanten een hecht georganiseerd front aan de wereld. Grondstoffenkartels, afzetmarktsyndicaten, fabrikantenkringen en sociëteiten, alle bewaarden ze een strikt stilzwijgen tegenover de buitenwacht. Statuten, reglementen, notulen en corespondentie waren 'strikt vertrouwelijk', reden waarom er zo lang zo weinig bekend is geweest over de organisatiewijze van de Twentse textielbaronnen.
Het geheim van Twente is onderdeel van een uitgebreider onderzoek naar Nederlandse ondernemersorganisaties. Het behandelt een intrigerend stuk sociale geschiedenis, dat ook voor niet-historici belangwekkend is.
Drs. Frans van Waarden (1950) is medewerker aan de Rijksuniversiteit te Leiden en doet onderzoek naar ondernemersorganisaties. Hij is geïnteresseerd in het toepassen
van inzichten uit de sociale wetenschappen in geschiedkundig onderzoek. Eerder pu-bliceerde hij over arbeidsverhoudingen, medezeggenschap, techniekgeschiedenis, ondernemersorganisaties en katoenindustrie.