Enschede verleden tijd

T. Wiegman

Uitg. Elmar, softcover, foto’s.

Voor het thans voor u liggende fotoboek heb ik gebruik gemaakt van het fotoarchief uit de historisch-topografische atlas van de gemeente Enschede. Uit ongeveer 4000 foto's, welke in het archief van de gemeente Enschede aanwezig zijn, werden er ruim 100 geselecteerd voor dit boek. Het zijn meest foto's die in opdracht van de gemeente zijn gemaakt of die door particulieren zijn geschonken en hoegenaamd nog niet eerder gepubliceerd zijn. Het zijn opnamen van Enschede tot in de Tweede Wereldoorlog. Daarna is het stadsbeeld, mede door de verwoestingen door bombardementen welke de stad in 1943 en 1944 hebben getroffen, drastisch veranderd.

Reeds eerder werd Enschede door rampen getroffen.
Hierbij denken we aan de grote branden van 1517 en 1750. Ook tijdens de oorlog rond 1523 tussen de Gelderse troepen van Hertog Karel van Gelre en bisschoppelijke troepen welke gelegerd waren te Oldenzaal, werden regelmatig door bisschoppelijke benden strooptochten ondernomen, waardoor de stad Enschede en omgeving meer dan eens geplunderd en in brand gestoken werd. Het ergst werd de stad getroffen door de grote stadsbrand op 7 mei 1862. Hierbij werden 633 woningen, 25 stallen, 44 pakhuizen, 6 fabrieken, 4 kerken, 4 scholen, het weeshuis, de Societeit en het raadhuis, inclusief het archief van de gemeente, totaal verwoest. Dit verklaart waarom Enschede, behoudens de Grote Kerk op de Markt en het Elderinkshuis aan De Klomp, geen echte historische gebouwen heeft.

De stad werd na 1862 weer geheel nieuw opgebouwd, zij het dat het zijn typische vorm in het hart van de stad behouden heeft. Het zogenaamde 'ei' van Enschede geeft nog steeds aan waar de vroegere stadsgrachten en wallen gelegen waren. De stad ontwikkelde zich in de loop der jaren tot de grote textielstad van Nederland. Fabrieken verrezen zowel binnen als buiten de stadskern. Een panorama van Enschede liet ons een aaneensluitende rij van fabrieksschoorstenen zien. De stad bloeide van 5084 inwoners in 1869 tot 92.895 in 1940 (thans ruim 144.000).

Helaas is in de Tweede Wereldoorlog opnieuw veel verloren gegaan. Vooral de binnenstad kreeg door de vele gaten welke in de bebouwing zijn gevallen door enkele zware bombardementen, een rommelig aanzien. Van deze gelegenheid werd gebruik gemaakt om dwars door de stad een geheel nieuwe weg, de Boulevard 1945, aan te leggen.

Van deze stadsdelen werd gelukkig veel fotografisch vastgelegd voor dat ………………….