Eeuwfeest St. Lambertuskerk 1890 - 1990

Portret van Hengelo's oudste parochie

Herman Haverkate

Uitg. St. Lambertusparochie, softcover, geillustreerd.

Sunt Lambert
Wat was Hengelo rond het jaar 1500? Alleen het sobere Huis Hengelo en een handvol schamele heidehutten weer­spiegelden zich in het voor het grootste deel van het jaar verzopen land rond de Thiemsbrug. Het door talrijke weer­spannige beekjes geplaagde Hengelo was nauwelijks meer dan een gehucht; het moest nog geboren worden toen de faam van de Maastrichtse bisschop St. Lambertus er al was doorgedrongen. Waar haalde het sjofele Hengelo die wijs­heid vandaan?
Ongetwijfeld uit het nabije, met Twente verwante Münster, waar de Heren van het Huis Hengelo geen onbekenden waren en vanaf de Prinzipalmarkt met ontzag omhoog keken naar de spits van de al in het jaar 1090 gefundeerde St. Lamberti, de zogenaamde tweede Dom van de stad. En hoe was de roem van St. Lambertus doorgedrongen in Münster? Via de aloude Kölnische Strasze, de handelsroute van Maastricht over Keulen, Münster, Osnabrück naar Bre­men en Hamburg. In het markeboek van Woolde vinden wij het schriftelijk bewijs, dat St. Lambertus al bijna vijf eeuwen geleden werd uitgeroepen tot schutspatroon van Hengelo. In het Woolder markeboek lezen wij, dat de kerkmeester van Sunt Lambert, Derick Oeverinck, zich onder de keurge­noten bevond, die op Godesdag na Pasen 1567 in vergade­ring bijeen waren.
Hoe mistig en vaag de wordingsgeschiedenis van Hengelo ook is, met zekerheid weten wij dat St. Lambertus vanaf het prille begin als schutspatroon werd aangeroepen. Daarom begint dit parochieportret met de vraag: wie was hij? Behal­ve zijn reliekenkleed, is een levensbeschrijving van hem bewaard gebleven, de zogenaamde Prima Vita, daterend uit de achtste eeuw, geschreven door een tijdgenoot kort na de dood van de Maastrichtse bisschop. Zijn biografie begint met de mededeling dat de gravenzoon Lambertus een geboren en getogen Maastrichtenaar was. Zijn ouderlijk huis stond in de Bredestraat, halverwege het Onze Lieve Vrouweplein en het Vrijthof. Hij werd opgeleid onder toezicht van bisschop Theodardus, die hij na diens dood in 670 ook opvolgde. Door politieke verwikkelingen werd hij in 675 uit zijn ambt ontzet. Een onwettige bisschop besteeg de Maastrichtse zetel. Lambertus trok zich terug in het klooster Stavelot, waar hij zeven jaar lang als monnik leefde. In 682 werd de tegenbisschop afgezet en keerde Lambertus terug naar zijn geliefde Maastricht. Het klimaat werd er niet beter op, waardoor Lambertus steeds vaker uitweek naar het kleine, naburige Luik. Daar werd hij, ongeveer 67 jaar oud, in het jaar 705 vermoord. In het holst van de nacht, toen hij wat rust nam na een nachtelijke gebedsdienst, werd hij door zijn belagers overvallen.
Zijn roem verspreidde zich door de hele streek. Nederland telt maar liefst 52 St. Lambertuskerken, waarvan slechts één boven de grote rivieren: de St. Lambertus in Hengelo.