Apotheek Radijs voor een gezond Hoogeveen

Aalders Anne

Uitg. Hist. Kring Hoogeveen, softcover, geillustreerd.


Het is dit jaar precies honderd jaar geleden dat de laatste mannelijke Radijs van de Hoogeveense tak werd geboren. Op 28 april 1892 aanschouwde Christoffer Herman Radijs het levenslicht in de apothekers-woning aan de Hoofdstraat nr. 122, aan de nog druk bevaren Hoogeveensche Vaart.

Toen hij in 1957 op 64-jarige leeftijd in 's Gravenhage overleed, had hij één dochter. Daardoor waren er geen nazaten die de naam van de Hoogeveense Radijs-familie verder konden dragen. Het einde van een opmerkelijk apothekersgeslacht, dat van begin 1800 tot 1925 de eerste Hoogeveense apotheek leidde.

In de vrouwelijke lijn is de familie niet uitgestorven. Sommigen van deze nazaten hebben manifeste eigenschappen van de Radijs-familie meegekregen. Niemand, ook geen dezer nakomelingen heeft de familie Radijs ooit beschreven. En de kans daarop zal, nu de Radijsnaam raakt uitgestorven, steeds kleiner worden.
In dat licht gezien en wetende hoeveel deze familie voor Hoogeveen heeft betekend, voelde ik mij er toe aangetrokken haar levensgeschiedenis op papier te zetten. De nadruk zal daarbij komen te liggen bij de vader van de laatste Radijs, n.l. Hendrik Radijs (1858-1929), die hier ruim dertig jaar apotheker is geweest. Naast zijn pharmaceutisch werk richtte hij zich met bijna tomeloze energie op vele activiteiten op sociaal, maatschappelijk en cultureel vlak. Met zijn grote bestuurlijke kwaliteiten en zijn welbespraaktheid was hij tot veel in staat. We kunnen wel stellen dat in de dertig jaar dat hij hier werkte alle nieuwe activiteiten - als ze geen conservatief-orthodox stempel droegen - door Hendrik Radijs werden gestimuleerd en gedragen. Hij was vele keren de kundige en krachtdadige leider, waardoor hij in Hoogeveen vele nieuwe ontwikkelingen in gang zette.

Daarnaast heb ik de inzet en de strijd willen tekenen van mensen die ondanks tegenstroom, Hoogeveen op een hoger geestelijk en maatschappelijk plan hebben willen brengen. Vaak een ongelijke strijd, omdat verlichte geesten in een conservatief bolwerk op weinig medewerking kunnen rekenen. Desondanks boekten zij soms succes.

Het tweede deel van de titel "...voor een gezond Hoogeveen..." kan daarom ook in een veel breder licht worden gezien. Hendrik Radijs zorgde niet alleen voor een gezond lijf, hij ijverde ook voor een gezonde geest. Hij trachtte daarbij vooral de geest van bekrompen denkende plaatsgenoten te verruimen, om daarmee Hoogeveen op een hoger plan te krijgen. Naast deze hommage aan Hendrik Radijs, hoop ik een stukje lokale geschiedschrijving te hebben verricht, waardoor het leven, werken en wonen van vroegere plaatsgenoten een duidelijker gezicht hebben gekregen.
Ik prijs mij gelukkig, dat mijn oud-collega Dr. Jaap Wattel kort voor zijn plotseling overlijden, het manuscript van "Apotheek Radijs" heeft kunnen doornemen. Zijn ter zake kundige kritiek en aanvullende informatie zijn in het boek verwerkt.

Tot slot dank ik het bestuur van de Historische Kring Hoogeveen dat zij mij het vertrouwen schonk dit boek te schrijven.
Anne Aalders Hoogeveen, januari 1992.